Hoe Oud Is De Nijmeegse Vierdaagse

Hé hallo daar! Zit je lekker met je koffietje? Goed zo. Vandaag gaan we het even hebben over iets waar je vast wel eens van hebt gehoord, of misschien ben je er zelf wel eens geweest: de Nijmeegse Vierdaagse. Ja, dat legendarische wandelgebeuren in Nijmegen. Maar even serieus, hoe oud is dat eigenlijk? Dat vraag ik me dus ook wel eens af, als ik weer al die blije, vermoeide gezichten zie langskomen. Is het nou van gisteren, of hebben ze dat al zolang als er lopen bestaat?

Nou, spoiler alert: het is niet van gisteren. Absoluut niet. Als je denkt dat het een jong evenement is, dan heb je het dus mooi mis. We hebben het hier over een stukje geschiedenis, hoor. Echt, je zou er van staan te kijken hoe lang dit al gaande is. Alsof oma nog als klein meisje meeliep, weet je wel? Ok, misschien is dat een beetje overdreven, maar je snapt het idee.

Laten we eens teruggaan in de tijd. Want waar komt dit eigenlijk vandaan? Geloof het of niet, het begon allemaal met een behoefte. Een behoefte aan… militaire oefening! Ja, je leest het goed. De Vierdaagse is eigenlijk begonnen als een manier voor het leger om te trainen. Denk je dat ze vroeger al aan gezelligheid dachten? Nee nee, het ging om conditie en doorzettingsvermogen. En dat mocht best een beetje pijnlijk zijn, natuurlijk. Zo werkt dat met militairen.

Het allereerste begin, dat is nogal een tijdje geleden. We moeten terug naar 1909. Dat klinkt nu als een eeuwigheid geleden, toch? Mijn opa was toen nog niet eens geboren, laat staan mijn overgrootouders. 1909! Dat was in een tijd dat er nog geen smartphones waren, laat staan auto’s in overvloed. Mensen reisden nog veelal te paard of met de trein. En lopen, dat deed je gewoon. Dat was de normaalste zaak van de wereld. Een beetje gek om je voor te stellen nu, dat lopen zo’n speciale activiteit was dat je er een heel evenement voor moest organiseren.

En het begon dus inderdaad met het leger. De Koninklijke Landmacht had het idee om een vierdaagse wandelmars te organiseren. En niet zomaar een wandelingetje in het park, nee, het moest serieus zijn. De eerste editie vond plaats op 21 juli 1909. En waar was dat dan? Natuurlijk, in en rondom Nijmegen. De stad die nu zo bekend staat om dit evenement, was toen al de plek waar het allemaal begon. Hoe toevallig, hè? Of juist niet, want Nijmegen heeft natuurlijk ook een mooie omgeving om te wandelen. Bossen, heuvels… wat wil je nog meer?

Destijds deden er nog niet zoveel mensen mee, natuurlijk. Het was vooral gericht op militairen. En dan heb ik het over een paar honderd man, geen tienduizenden enthousiastelingen zoals nu. Maar het idee was geboren. Een jaarlijkse traditie. En zo geschiedde. De jaren daarna ging het door, met wisselend succes en deelnemersaantallen, maar het fundament was gelegd. De vier dagen, dat bleef erin zitten. Dat is dus echt de kern van het hele verhaal.

Nijmeegse Vierdaagse - NijmegenOnline

Maar het leger was natuurlijk niet het enige dat kon lopen. En er waren vast wel meer mensen die zoiets leuk vonden. Dus het duurde niet heel lang voordat ook civiele wandelaars werden uitgenodigd. Dat is eigenlijk vanaf het begin al een beetje het idee geweest. Het was niet puur militair. Al had het wel die discipline en dat doorzettingsvermogen als uitgangspunt. Dat zie je nu nog steeds terug, vind je niet? Die sfeer van gezamenlijke inspanning, van elkaar aanmoedigen. Dat is toch wel uniek aan de Vierdaagse.

En toen, op een gegeven moment, werd het dus echt de internationale happening die we nu kennen. Dat is niet meteen in 1909 gebeurd, hè? Dat heeft even tijd nodig gehad. Maar het idee van mensen uit verschillende landen die samen die 160 kilometer (of minder, afhankelijk van de afstand die je kiest) gaan lopen, dat is toch wel iets moois. Je ziet nationaliteiten door elkaar lopen, iedereen met hetzelfde doel: finish halen. En die medaille, natuurlijk! Dat glimmende stukje metaal dat zoveel betekent.

Er zijn natuurlijk ook wel eens jaren geweest dat het niet doorging. Oorlogen, bijvoorbeeld. Dat is een beetje lastig met massale wandelmarsen. Maar zelfs toen de wereld in lichterlaaie stond, hadden ze in Nijmegen wel een manier gevonden om door te gaan. Soms met aangepaste routes, soms met minder deelnemers, maar het bleef bestaan. Dat zegt wel iets over de veerkracht van dit evenement. En over de wil van de mensen om te blijven wandelen.

Als je nu naar de Vierdaagse kijkt, denk je toch al snel aan de vier verschillende afstanden. De 30 km, 40 km, 50 km. En voor de militairen nog wat extra’s. Dat is ook iets wat zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld. Vroeger was het misschien meer een standaard afstand voor iedereen. Maar nu kun je kiezen. Voor iedereen wat wils, zeg maar. Of je nu een doorgewinterde wandelaar bent of gewoon eens wilt proberen wat je in je hebt, er is een plekje voor je.

98e editie Nijmeegse Vierdaagse van start | Vierdaagse | NU.nl

En die kruisjes! Ken je die? De medailles die je krijgt na elke dag dat je gefinisht hebt. Sommige mensen sparen ze, zeg maar. Ze hebben er tientallen, misschien wel honderden! Dat is pas fanatisme. Ik vraag me wel eens af wat ze dan doen met al die medailles. Hangt dat dan aan de muur? Een hele muur vol? Dat zou wel een indrukwekkend gezicht zijn. Een persoonlijke geschiedenis aan je muur, gesmeed in metaal.

Wat ook wel grappig is, is dat de Vierdaagse door de jaren heen ook wel eens wat kritiek heeft gehad. Sommigen vonden het te militair, anderen vonden het te commercieel worden. Maar eerlijk is eerlijk, het evenement is enorm gegroeid. En met groei komen soms ook veranderingen. Maar de essentie is altijd gebleven: samen wandelen, samen doorzetten, samen genieten van de omgeving.

En die omgeving, dat is ook iets om niet te vergeten. Nijmegen en de omliggende dorpen. De Lentse Waalkade, de Groesbeekse bossen, de polderlandschappen. Elke dag weer een andere route, weer een ander uitzicht. Dat maakt het ook zo afwisselend. Je bent de hele tijd buiten, de hele tijd in beweging. Dat is toch heerlijk? Je voelt je even helemaal los van de dagelijkse beslommeringen. Gewoon lopen en zien waar je uitkomt. Nou ja, je weet wel waar je uitkomt, bij de finish natuurlijk!

Nijmeegse Vierdaagse: inschrijvingen zijn geopend! - Stichting ALS

Het is ook een sociale gebeurtenis. Je loopt niet alleen. Je ontmoet nieuwe mensen, je praat met elkaar. Zelfs als je elkaar nog nooit hebt gezien, begin je na een paar uur lopen wel een gesprekje. Over het weer, over je voeten, over wat je van plan bent de rest van de dag. Het is een soort instant gemeenschap. Iedereen die meedoet, heeft wel iets met lopen. Dat schept direct een band. Je bent lotgenoten, zeg maar.

En dan die muziek! Je hoort de muziek al van verre komen. Overal langs de route staan bandjes, dweilorkesten, fanfares. Het zorgt voor een fantastische feeststemming. Het is niet alleen zwoegen en zweten, het is ook een beetje een festival. Op die manier wordt het lopen nog leuker. Je wordt er echt van opgepept. En als je moe bent, is dat muziekje precies wat je nodig hebt.

En de toeschouwers! Die staan langs de kant, juichen je toe, moedigen je aan. Ze delen water uit, fruit, snoepjes. Soms gooien ze zelfs confetti naar je. Dat is toch geweldig? Dat voelt echt als steun. Je weet dat er mensen zijn die met je meeleven, die je het gunnen om de finish te halen. Dat is de kracht van de Vierdaagse. Het is meer dan alleen lopen.

Maar terug naar die leeftijd. Hoe oud is het nu dan precies? Als we het jaar van de start, 1909, nemen, en we kijken naar nu, 2024, dan is het dus 115 jaar oud! Ja, je leest het goed. Meer dan een eeuw! Dat is oud, hè? Dat is een generatie, en nog een generatie, en nog een… Je snapt het idee. Een instituut bijna. Een stukje erfgoed.

Nijmeegse Vierdaagse: de oudste Vierdaagse in Nederland | SchoolBANK.nl

En het wordt alleen maar populairder. Elk jaar weer staan er meer mensen te springen om mee te doen. Dat zegt wel iets over de aantrekkingskracht, toch? Dat ondanks die leeftijd, het nog steeds relevant is. Sterker nog, misschien wel relevanter dan ooit. In een wereld die steeds sneller gaat, is het fijn om af en toe even stil te staan, en gewoon te lopen. De tijd te nemen. En te genieten van de dingen om je heen.

Dus, als je de volgende keer hoort over de Nijmeegse Vierdaagse, denk dan niet aan een jong hip evenementje. Denk aan iets met wortels die diep in de geschiedenis gaan. Iets wat begon als militaire oefening, maar is uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen. Met tienduizenden wandelaars, vrijwilligers, en een hele stad die op z’n kop staat. En dat allemaal al meer dan honderd jaar! Best indrukwekkend, als je erover nadenkt. Ik heb er nu al zin in, en het is nog maanden weg!

Volgend jaar misschien zelf eens meelopen? Of gewoon komen kijken? Het is echt een ervaring. En je hebt dan een verhaal te vertellen dat verder gaat dan ‘ik heb een keer meegelopen’. Je hebt deelgenomen aan iets met een rijke historie. En dat is toch wel bijzonder.

Dus, hoe oud is de Nijmeegse Vierdaagse? Ouder dan je oma’s auto, ouder dan de televisie, ouder dan de meeste van onze ouders. Het is een stukje levende geschiedenis. En ik hoop dat het nog heel lang mag bestaan. Proost op de Vierdaagse! En op ons, dat we erover kunnen kletsen. Nog een slok koffie?