Theo Van Gogh - De Hunkering

Oké, luister eens hier. We hebben het allemaal over Vincent van Gogh gehad, toch? De wanhopige genie, de schilder die z'n oor eraf sneed. Een drama, zeker. Maar wat als ik je vertel dat er een andere Van Gogh is die misschien wel... interessanter is? Ja, ik ga het zeggen. Ik heb het over Theo van Gogh. En nee, ik bedoel niet die arme ziel die zo tragisch aan zijn einde kwam. Ik heb het over zijn broer, de kunsthandelaar. En ik denk dat we hem een beetje hebben onderschat.

Want laten we eerlijk zijn, Theo had het niet makkelijk. Hij zat gevangen in de schaduw van zijn briljante, maar... uhm... intense broer. Stel je voor: dag in dag uit omringd door die zonnebloemen, die sterren, die dorre velden. En dan die brieven. Oh, die brieven! Een constante stroom van emotionele noodkreten en artistieke visioenen. Ik kan me zo voorstellen dat hij soms dacht: "Kon Vincent even een beetje rustiger aan doen?"

Maar hier komt mijn punt, mijn een beetje gekke, onpopulaire mening. Ik denk dat Theo meer was dan alleen een financier. Hij was de rots. De steunpilaar. De man die geloofde in die gekke, getalenteerde, arme broer, zelfs toen niemand anders dat deed. En dat, dames en heren, is een soort van hunkering op zich. Een hunkering naar geloof, naar hoop, naar die ene persoon die je begrijpt.

Denk er eens over na. Vincent schilderde de wereld zoals hij die zag: vol passie, vol pijn, vol ongebreidelde schoonheid. Maar wie zorgde ervoor dat die schilderijen ergens terechtkwamen? Wie zorgde voor de verf, het doek, de huur? Juist. Theo. Hij was de stille kracht achter de storm. De rustige haven in de creatieve chaos. En dat, vind ik, is best wel stoer.

De Hunkering van Theo

We noemen het De Hunkering. Niet omdat Theo zo verlangde naar de roem van zijn broer, nee. Maar omdat hij hunkerde naar stabiliteit, naar erkenning voor zijn eigen werk, en misschien wel het meest, hunkerde hij naar het welzijn van zijn geliefde Vincent. Een soort vaderlijke, broederlijke liefde die zwaarder woog dan alle zonnebloemen ter wereld.

GeenStijl: De Hunkering, de docu over Theo van Gogh:

Het is makkelijk om te vallen voor de dramatiek van Vincent. De getormenteerde ziel die de kunst deelde. Maar ik heb het gevoel dat we de stille, standvastige Theo een beetje vergeten. Hij was de man die de rekeningen betaalde, de brieven beantwoordde, en de kunst naar de wereld bracht. Zonder Theo, geen Van Gogh zoals we hem kennen. Dat is best een serieuze claim, hè?

Stel je voor dat je de hele dag door kunst verkoopt. En dan komt er een brief binnen van je broer. Je weet al hoe laat het is. "Lieve Theo, ik heb weer een briljant idee, maar ik heb geen geld voor verf. En trouwens, ik voel me zo alleen..." En daar gaat Theo weer. Zuchtend, maar wel met een glimlach. Want hij wist, ergens diep van binnen, dat het het waard was.

En die hunkering van hem? Die hunkering naar een beetje rust, naar een beetje erkenning, naar die ene keer dat Vincent gewoon eens een dagje geen existentiële crisis had? Die hunkering kennen we toch allemaal? Die kleine, dagelijkse verlangens die ons menselijk maken. Theo had ze ook, denk ik. En hij deelde ze met niemand, behalve dan met die ene persoon die het waarschijnlijk toch niet helemaal begreep.

BNNVARA BRENGT DOCUSERIE ‘DE HUNKERING’ OVER HET LEVEN EN WERK VAN THEO

Ik zie Theo voor me, 's avonds laat in zijn kantoor. Omringd door schilderijen, maar ook door stapels papieren. De geur van olieverf vermengd met de geur van inkt. Hij kijkt naar een schilderij van zijn broer. Misschien een portret van een boer, of een veld met korenschoven. En hij denkt: "Dit is goed. Dit is echt. Maar wanneer krijgt hij eindelijk wat rust?"

Het is makkelijk om te focussen op de passie, op de waanzin, op het genie. Maar er is ook zoiets als geduld. En doorzettingsvermogen. En de onwankelbare overtuiging dat er iets moois ontstaat, ook al zie je de pijn erachter. Dat, beste mensen, is De Hunkering van Theo. Een hunkering die niet schreeuwt, maar fluistert. Een hunkering die niet verlangt naar het podium, maar naar de stilte achter de coulissen.

De laatste maanden van Theo van Gogh staan centraal in slotaflevering

En soms, als ik naar een Van Gogh kijk, denk ik niet alleen aan de briljante kleuren of de dramatische penseelstreken. Ik denk aan Theo. Ik denk aan de man die de wereld van kunsthandel en de wereld van de creatieve geest met elkaar verbond. De man die de dromen van zijn broer financierde, letterlijk en figuurlijk.

Ik denk dat we Theo een beetje meer liefde moeten geven. Hij verdiende het. Hij was de stille held. De onbezongen steunpilaar. De man die hunkerde naar een beetje vrede, zowel in de wereld als in de geest van zijn broer. En dat, dat is een behoorlijk nobel verlangen, vind je niet?

Dus de volgende keer dat je een Van Gogh bewondert, denk dan even aan Theo. Denk aan zijn hunkering. Die stille, maar krachtige drijfveer die ervoor zorgde dat de wereld de kunst van Vincent van Gogh kon ervaren. Misschien is dat wel de échte meesterlijke daad. Een meesterdaad van liefde, geduld en onvoorwaardelijk geloof. Ik vind van wel.

Fotografia De Theo Van Gogh

En hé, misschien hunkerde Theo stiekem wel naar een kopje koffie zonder dat hij erover hoefde te schrijven. Dat is ook een hunkering, toch? Een heel menselijke hunkering.

Dus ja, Vincent was het genie. Maar Theo was de hunkering. De hunkering die kunst tot leven brengt. En dat is, in mijn bescheiden mening, een kunstwerk op zich. Een heel erg onderschat kunstwerk. Ik ben benieuwd of meer mensen dit gaan zien. Ik hoop het wel.

Want soms, heel soms, is de grootste hunkering niet die naar roem, maar die naar verbinding. Naar iemand die je echt ziet. En dat is iets waar we allemaal naar verlangen, toch? Of je nu een kunstenaar bent of een kunsthandelaar. Of gewoon een mens met dagelijkse verlangens.

Dus, Theo van Gogh, de hunkering. Het is tijd dat we jouw verhaal vertellen. Niet als de tragische broer, maar als de stille kracht. De man die de kunst droomde én de kunst werkelijkheid maakte. Met heel veel geduld. En heel veel liefde. En waarschijnlijk ook wel heel veel zuchtend werk. Maar hé, dat is het waard geweest. Absoluut.