Van Kooten En De Bie Vieze Man

Hé hallo daar! Ga er lekker voor zitten, pak een kop koffie (of iets sterkers, wie ben ik om te oordelen?) want we gaan het hebben over iets waar je waarschijnlijk nog nooit van hebt gehoord, tenzij je een die-hard fan bent van de Nederlandse comedy-geschiedenis. We duiken in de wondere wereld van Van Kooten en De Bie, en specifiek, de legendarische, de onvergetelijke, de… eh… Vieze Man!

Ja, je leest het goed. Vieze Man. Klinkt niet bepaald als een superheld, hè? Meer als iemand die je liever niet tegenkomt in een donker steegje, laat staan dat je hem uitnodigt voor het avondeten. Maar geloof me, deze ‘vieze’ man is goud waard. Letterlijk en figuurlijk!

Waar hebben we het eigenlijk over? Van Kooten en De Bie, oftewel Kees van Kooten en Wim de Bie, waren twee comedians die Nederland in de jaren '70, '80 en '90 hebben doen schaterlachen. Ze waren baanbrekend, soms een beetje absurd, en hadden een ongelooflijk talent om de Nederlandse samenleving op de hak te nemen. Denk aan typetjes, sketches, liedjes… ze deden het allemaal. En hun creativiteit was eindeloos.

En dan is er dus Vieze Man. Een van hun meest iconische creaties. Wie was hij? Een beetje een louche figuur, altijd op zoek naar een snelle deal, een dubbeltje dat omgedraaid moest worden, en een algemene neiging tot… nou ja, viezigheid. Niet per se vies in de zin van onhygiënisch (hoewel dat er ook wel een beetje bij hoorde), maar meer vies in de zin van ‘net niet helemaal pluis’, een beetje een oplichter, een gladde paling met een verrotte moraal. En dat maakte hem juist zo hilarisch.

Vieze Man verscheen voor het eerst in het programma “Kootje, de Bie”, later gevolgd door “B&B”, en uiteindelijk in hun legendarische “Keek op de Week”. Hij was geen hoofdrolspeler, nee, hij was meer zo’n bijpersonage dat je tegelijkertijd verafschuwde en bewonderde om zijn onbeschaamdheid. Hij was de belichaming van dat kleine, duistere stemmetje in je hoofd dat je aanspoort om toch dat extra koekje te pakken, of die parkeerboete te negeren.

Stel je voor: een man met een soort… schimmige uitstraling. Misschien een beetje een verkreukelde jas, een blik in zijn ogen die zegt: “Ik weet iets wat jij niet weet.” Hij sprak met een soort… ratelende tong, een accent dat je niet helemaal kon plaatsen, maar dat deed denken aan iemand die aan de verkeerde kant van de wet opereerde. En zijn dialogen? Pure kunst.

Hij had altijd wel een list te bedenken. Een manier om iemand te ‘helpen’ op een manier die vooral hemzelf ten goede kwam. Zo van: “Zeg, heb je een paar honderd euro liggen? Ik weet nog wel een investering die je zeker binnen een week verdubbelt. Absoluut gegarandeerd. Alleen even een kleine administratiekost, snap je.” En je wist natuurlijk al dat het niks waard was, maar die overtuigingskracht, die gladheid… het was meesterlijk.

Van Kooten & De Bie - Ballen In Me Buik (De Vieze Man) | Top 40

En het leuke was, Van Kooten en De Bie speelden hem niet als een karikatuur die je alleen maar kon uitlachen. Nee, er zat een soort herkenbaarheid in. We kennen allemaal wel iemand die een beetje van het louche type is, of we hebben zelf wel eens dat moment gehad dat we dachten: “Zou ik hier een beetje mee wegkomen?” Vieze Man nam die gedachte en maakte er een volwaardig personage van.

Een van de meest memorabele aspecten van Vieze Man was zijn taalgebruik. Hij gebruikte graag van die… bijzondere uitdrukkingen. Woorden die net niet helemaal strookten met de nette Nederlandse taal. Het klonk een beetje plat, een beetje vulgair, maar het was nooit kwetsend bedoeld. Het was gewoon… zijn stijl. Hij kon iets uitdrukken met één woord dat anderen met een hele zin niet konden.

En die manier waarop hij andere mensen probeerde te beïnvloeden! Hij was meesterlijk in het inspelen op de zwaktes van anderen. “Ach, je zit een beetje in de problemen? Geen zorgen, ik heb hier nog een adresje waar ze je helemaal uit de brand helpen. Wel een kleine vergoeding vooraf, natuurlijk. Voor de discretie, snap je.” En dan wist je al dat die ‘vergoeding’ het begin was van een lange, dure reis naar nergens. Maar je geloofde hem bijna.

Je zag hem ook vaak in van die… ongemakkelijke situaties. Misschien probeerde hij een valse handtekening te zetten, of een product te verkopen dat niet voldeed aan de verwachtingen. En dan, als de camera op hem gericht was, of als hij werd betrapt, die blik van onschuld. “Ik? Nee hoor, ik weet van niks. Ik ben gewoon een nette burger, meneer de agent.” Natuurlijk, met zo’n gladde snor. Geef hem een snor, en hij kon zo de rol van de gevaarlijke, maar charmante schurk spelen in een B-film.

Van Kooten en De Bie | Yktoo

En dat is het mooie van Van Kooten en De Bie. Ze namen iets wat in het echte leven misschien een beetje onaangenaam zou zijn, en maakten er iets grappigs van. Ze prikten met hun humor in de maatschappij, in de menselijke eigenschappen die we liever niet onder ogen zien. En Vieze Man was daar een perfect voorbeeld van. Hij was de schaduwkant van de mens, maar dan verpakt in een humoristische jas.

Ik herinner me nog een sketch waarin hij probeerde een illegaal product te verkopen. Iets met… uhm… “speciale kruiden” voor “extra beleving”. En je zag de potentiële koper al twijfelen, maar Vieze Man bleef maar doorpraten, met die overtuigende blik, die schuine grijns. En dan, op het laatste moment, als de deal bijna rond was, kwam er een agent binnenrennen of struikelde hij over zijn eigen voeten. Pure slapstick, maar dan met die typische Van Kooten en De Bie-twist.

Het was niet alleen de personage van Vieze Man die zo goed was, maar ook de manier waarop hij werd gespeeld. Kees van Kooten had een ongelooflijk talent om zich in te leven in deze figuren. Hij kon met een paar kleine gebaren, een specifieke intonatie, een hele wereld oproepen. Je voelde de sluwheid, de opportunisme, de… wel ja, de viezigheid. En toch, je moest lachen.

En wat maakte dit soort sketches zo tijdloos? Ik denk dat het de universele thema’s waren die ze aansneden. De verleiding van het snelle geld, de neiging om de regels een beetje te buigen, de menselijke zwakheden. Iedereen kan zich wel ergens in herkennen, ook al wil je dat niet altijd toegeven. En Vieze Man was daar een perfecte lens voor.

Van Kooten & De Bie - De vieze man: lekker nat

Denk aan hoe ze met taal speelden. Vieze Man gebruikte woorden die je niet in een nette conversatie zou verwachten, maar het klonk zo natuurlijk, zo… vanzelfsprekend, dat het juist grappig werd. Het was een soort omgekeerde purisme, waarbij het ‘lelijke’ en ‘vieze’ juist de charme kreeg.

En wat gebeurde er met Vieze Man als hij niet in beeld was? Dat was ook interessant. Hij was zo’n typetje dat je je voorstelde dat hij altijd wel ergens bezig was, met zijn snode plannetjes, zijn dubieuze deals. Hij was niet zomaar een personage dat verdween zodra de sketch was afgelopen. Nee, hij leefde voort in je fantasie. Een beetje zoals die ene kennis die je hebt, die altijd wel een verhaal te vertellen heeft over iets wat net niet helemaal kosjer is. Je kijkt hem aan met een mix van ongeloof en fascinatie.

Het was een tijd waarin televisie nog echt vernieuwend kon zijn. Koot en Bie durfden te experimenteren, te provoceren, en vooral, te laten zien dat humor ook uit de donkere hoekjes van de maatschappij kon komen. Ze maakten van de ‘slechteriken’ soms bijna helden, of in ieder geval fascinerende figuren.

En Vieze Man? Die had natuurlijk ook wel zijn ‘vrienden’. Andere figuren uit de Koot en Bie-stal die je kon voorstellen dat ze samen aan een tafeltje in een rokerig café zaten, plannetjes smedend. Het was een compleet universum, met zijn eigen regels en zijn eigen bewoners.

De Vieze Man verkoopt paaskuikentjes - Van Kooten en De Bie | Tv series

Dus, waarom die ode aan een ‘vieze’ man? Omdat hij, ondanks zijn gebreken, een meesterwerk was van komedie. Hij was een spiegel, zij het een een beetje kromme, van de menselijke natuur. Hij dwong ons om na te denken, om te lachen om onze eigen potentiële ‘viezigheid’. En dat is, op zijn eigen manier, ontzettend waardevol.

Het is makkelijk om te zeggen dat hij ‘slecht’ was, maar het was die complexiteit, die vermenging van het slechte met het hilarische, die hem zo memorabel maakte. Hij was de grap die je moest vertellen, maar waar je stiekem ook een beetje van moest genieten. Een beetje zoals die slechte film die je toch tot het einde kijkt, puur uit morbid curiosity, maar dan met een lach.

En het is juist die durf, die onbevangenheid, die Van Kooten en De Bie zo uniek maakte. Ze waren niet bang om de randjes op te zoeken, om de conventies te doorbreken. En Vieze Man was daar het levende (of nou ja, geschetste) bewijs van. Een personage dat je eigenlijk niet aardig zou moeten vinden, maar dat je toch met een glimlach op je gezicht herinnert.

Dus, de volgende keer dat je ergens een beetje ‘net niet pluis’ ruikt, denk dan even aan Vieze Man. Lach erom. Want soms, juist in die kleine imperfecties, in die kleine scheurtjes in de façade, zit de grootste humor. En de grootste waarheid. En dat, mijn vriend, is toch iets om vrolijk van te worden. Zo zie je maar, zelfs de ‘vieze’ man kan ons iets moois leren. En daar kunnen we allemaal wel een beetje van profiteren, toch? Dus, op naar meer Vieze Mannen, maar dan wel op het scherm, en met een flinke dosis humor! Dat maakt het leven toch een stukje… levendiger.